Westeinderplassen

Onder de rook van Schiphol ligt de grootste van de Hollandse Plassen : de Westeinder. De belangrijkste plaats aan de plas is Aalsmeer. In zo'n omgeving denk je misschien eerder aan een veiling dan aan watersport. In dat geval kan het geen kwaad je beeld flink bij te stellen…

Kenmerken

• type vaartocht : enorme plas, geflankeerd door een idyllisch legakkergebied.

• karakteristieken : veel zeilers, weids en toch knus, groot aantal jachthavens, alle soorten waterrecreatie, prachtig natuurlijk gebied met voormalige legakkers.

• diepgang : voor de jachthavens aan de Kleine Poel is 1,60m meestal geen probleem.

• boodschappensteigers in Aalsmeer en in Kudelstaart.

• de maximumsnelheid op de plas is tot 50m uit de kant 6km/u en daarbuiten 12km/u.

• ankeren in het riet of op minder dan 1,5m daarvan is niet toegestaan.

Aan de ‘toertochten per motorboot’ van deze website voegen we elke maand een toertocht toe die met regelmaat is ontleend aan het boek ‘Hollands water’. Wellicht doen wij je er een plezier mee op dit boek (300 pagina’s puur vaarplezier) te wijzen als een geslaagd cadeau. Binnenkort start de voorbereiding van de 2e druk die gewoon bij de boekhandel verkrijgbaar zal zijn (tegen een aanzienlijk hogere prijs).

Je kunt de eerste druk nog hier bestellen. 

© Pim van der Marel 2024

Omvang

De plas beslaat een kleine 20 km2 en bestaat uit een enorme lap water met daarnaast een prachtig voormalig legakkergebied. Het geheel ligt tegen de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder aan. Via die Ringvaart ben je binnen de kortste keren op de Braassemermeer en de Kager Plassen. En met iets meer moeite brengt die je ook in Amsterdam. Maar de Westeinder heeft van zichzelf zoveel te bieden dat je er veel liever gaat willen blijven!

Legakkers

De Westeinderplassen zijn veenplassen. Zo noem je plassen die het gevolg zijn van turfwinning. De turf werd ‘gewonnen’ door het afgraven van de bovenste laag van het veen en het drogen daarvan. Het werd als brandstof verhandeld. Als je veen blijft afgraven kom je vanzelf beneden het grondwaterpeil. Met een baggerbeugel en een afwateringsnet kun je dan nog steeds doorgaan. 'Natte vervening' heet dat. Als de legakkers die je overhoudt dan ook worden weggegraven of bij storm worden weggeslagen, wordt het vanzelf een watervlakte. Maar gelukkig zijn ze in een deel van het gebied fraai behouden gebleven.

Grote Poel

We komen vanaf de Kaag en passeren op de Ringvaart de Leimuiderbrug in de gelijknamige plaats. 

Kort daarna gaan we stuurboord uit de Pieter Leendersloot door. Als we daarvandaan de Westeinderplassen opvaren zijn we onder de indruk van de lange watervlakte voor ons. Die wordt aangeduid als de 'Grote Poel'. We schatten de afstand tot de watertoren van Aalsmeer op een kleine 7km. We hadden gehoord dat die watertoren vanaf iedere plek het uitzicht domineert, maar vanaf deze afstand kunnen we 'm eigenlijk maar netaan zien. De Grote Poel is met gemiddeld een meter of drie niet erg diep. Het maakt dat het water in trek is bij open zeilboten en niet al te diep stekende zeiljachten. Die kom je er dus ook volop tegen.

Snelvaarbaan

We besluiten een rondje met de klok mee te maken. In de zuidwestelijke hoek van de plas ligt Leimuiden, waar ook Kempers watersport zijn domicilie heeft. In de buitengewoon goed geoutilleerde jachthaven van dit bedrijf zijn we altijd graag te gast. Even verderop zien we een set opvallende gele boeien. Die markeren de enorme speedbootbaan die hier is aangelegd. We schatten dat die bijna driekwart van de lengte van de Grote Poel beslaat. Na verloop van tijd hebben we aan stuurboord de plaats Kudelstaart. Tot in de dertiende eeuw heette het plaatsje Schonedorp. Vanaf de plas wordt het aanzicht van het dorp gedomineerd door de jachthaven. Parallel aan de ontwikkeling van het watertoerisme kreeg de plaats interessante bijnamen : ''Parel aan de Poel' en bombastischer : het 'Saint-Tropez van de Lage Landen'. 

We varen voorbij aan de plaats en bereiken een stukje verder het 'Fort bij Kudelstaart'. Het is een onderdeel van de Stelling van Amsterdam en behoort tot dit UNESCO werelderfgoed. Het fort is omringd door grachten waarvan een deel met een ringkade is afgesloten van de plas. Die grachten zijn in gebruik als jachthaven. 

Watertoren

Doorvarend zijn we inmiddels aangeland bij de overbekende watertoren van Aalsmeer. Bijna een eeuw oud, gebouwd in Art Déco stijl en 50 meter hoog domineert de toren de omgeving. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed kwalificeert de toren architectuur- en cultuurhistorisch van belang. 

Kleine Poel

Voor ons ligt dan het voormalige legakkergebied. Het bestaat uit een wirwar van rietgaten, plasjes, vaarten en sloten met daartussen legakkers, eilanden en tuinen met steigers, soms bebouwd met schuurtjes of blokhut-achtige accommodatie. Die gehele wirwar wordt in het midden doorsneden door een iets breder vaarwater: de Kleine Poel. Vanaf de Grote Poel is er een aantal plaatsen waar je kunt doorsteken naar de Kleine Poel. Die doorsteekplaatsen zijn duidelijk gemarkeerd met borden en hebben namen als Vossegat, Kleine Brug, Grote Brug en Eendegat. 

Voor natuurliefhebbers in sloepen en tenders is de legakkerstrook tussen de Grote en de Kleine Poel een soort van eldorado. Overal in deze zogenoemde Bovenlanden zijn verrassende sloten, vaarten en plasjes waar je - mits met niet al te grote diepgang - kunt genieten van alle mogelijke soorten gebruik van de legakkers en de eilandjes.