In steeds meer gebieden worden plannen gemaakt om kwetsbare natuur te beschermen. Dat is belangrijk. Maar het steeds verder afsluiten van vaargebieden is volgens het Watersportverbond niet de beste oplossing. Wij pleiten voor duidelijke, vrijwillige gedragscodes in plaats van nog meer verboden gebieden.
Samen werken aan landelijke gedragscodes per type watersport
Het Watersportverbond stelt voor om samen met Rijkswaterstaat, terreinbeheerders en natuurorganisaties te werken aan een Gedragscode Watersport en Waterrecreatie per type watersport. Een goed voorbeeld is de Erecode voor Wadliefhebbers van de Vereniging Wadvaarders. Deze erecode wordt breed gedragen in de Waddenzee en draagt aantoonbaar bij aan rust, begrip en draagvlak. We pleiten wel voor verschillende gedragscodes per type watersport.
Een gedragscode werkt alleen als watersporters en waterrecreanten weten wat er van hen verwacht wordt. Daarom stellen wij voor om jaarlijks, aan het begin van het vaarseizoen, een voorlichtingscampagne te organiseren via havens, verenigingen, apps, websites en sociale media. De ervaring bij de Wadvaarders leert dat watersporters elkaar op een normale manier kunnen aanspreken op ongewenst gedrag als afspraken duidelijk en breed bekend zijn.
Watersporters zijn óók natuurliefhebbers
Bijna alle watersporters genieten graag van mooi vaarwater in de open lucht en hebben hart voor natuur en water. Als duidelijk wordt uitgelegd wat nodig is om kwetsbare gebieden te beschermen, zijn zij in de regel bereid om daar rekening mee te houden.
Op dit moment worden echter steeds vaker gebieden afgesloten, terwijl niet altijd met wetenschappelijk onderzoek is aangetoond dat het gedrag van watersporters daadwerkelijk leidt tot afname van populaties van beschermde soorten. Er is soms onderzoek gedaan naar mogelijke verstoring van rust- of broedgebieden, maar harde cijfers over hoe vaak watersporters daadwerkelijk verstoring veroorzaken ontbreken vaak. Laat staan dat de watersporters aantoonbaar de oorzaak zijn dat de populatie van een bedreigde diersoort krimpt.
Daarnaast wordt bij maatregelen lang niet altijd onderscheid gemaakt tussen verschillende vormen van watersport. Er is een groot verschil tussen een kano of SUP-board, een open zeilboot, een zeiljacht, een sloep of een snelle motorboot. Zonder dat onderscheid is het moeilijk om begrip te creëren voor beperkingen.
Ruimte voor groeiende watersporten
Sporten als kite-, wind- en wingsurfen en -foilen worden meestal beoefend vanaf aangewezen spots met parkeergelegenheid, sanitaire voorzieningen en veilige toegang tot het water. Deze sporten groeien snel. Het is daarom belangrijk dat overheden tijdig ruimte voor nieuwe spots creëren.
Als er voldoende geschikte plekken zijn, beperkt dat het risico dat mensen uitwijken naar locaties die daar minder geschikt of gewenst voor zijn. Goede ruimtelijke planning voorkomt problemen.
Handhaving is beperkt mogelijk
Volledige afsluiting van grote vaargebieden is in de praktijk moeilijk te handhaven. De vaargebieden in Nederland zijn uitgestrekt, terwijl het aantal handhavers beperkt is. Vrijwillige naleving van duidelijke gedragsregels is daarom vaak effectiever dan een verbod dat nauwelijks te controleren is.
Hoe kan een gedragscode eruitzien?
Het Watersportverbond denkt aan een eenvoudige opzet:
-
Een beperkt aantal algemene gedragsregels voor alle watersporters in Nederland
-
Aanvullende gedragsregels per type watersport
-
Waar nodig specifieke aandachtspunten per Natura 2000-gebied
-
Extra aandacht voor kwetsbare periodes, zoals broed- en rustseizoen.
Belangrijk uitgangspunt is dat het gaat om vrijwillige regels. Hoe beter watersporters zich hieraan houden, hoe kleiner de noodzaak om gebieden volledig af te sluiten.
Enquête onder watersporters
Aan het begin van het vaarseizoen start het Watersportverbond een landelijke online enquête over gedrag op het water. Daarin vragen we watersporters onder andere:
-
of zij bekend zijn met vrijwillige gedragscodes in hun vaargebied
-
wat zij daarvan vinden
-
en of zij zich eraan houden
De uitkomsten gaan we onder andere gebruiken in gesprekken met projectteams die in opdracht van de overheid werken aan nieuwe Natura 2000-beheerplannen. Die plannen zullen vanaf 2028 in werking moeten treden.
Schoon, veilig en toegankelijk vaarwater
Het Watersportverbond zet zich in voor schoon, veilig en vrij toegankelijk vaarwater in heel Nederland. Een wildgroei aan lokale regels (en verboden) draagt niet bij aan duidelijkheid of draagvlak. Met heldere, vrijwillige gedragscodes kunnen we een bijdrage leveren aan de bescherming van kwetsbare natuur, zonder dat de ruimte voor watersport onnodig wordt beperkt.
