Gouda

Op de kruising van de Hollandse IJssel en de Gouwe ligt de stad Gouda. Deze ligging is er de reden van dat Gouda een oude haven bezit en dat heeft de stad eeuwenlang welvaart gebracht. Daarnaast zijn de singels van de stad nog intact. En de plaats heeft een rijke historie. In het buitenland is Gouda niet voor niets één van de bekendste steden van ons land. De combinatie van al deze factoren maakt Gouda  aantrekkelijk om per boot aan te doen.

Kenmerken 

• type vaartocht : stadsdoorvaart 
• in de haven ligt een vaste brug van 1m30
• haven kenmerkt zich door oude sluizen
• oevers duiden op grote welvaart in het verleden
• de singels vaar je af in konvooi, dat een aantal malen per dag vertrekt

• diepgang singels rond 1m50, havens hooguit 1m

Aan de ‘toertochten per motorboot’ van deze website voegen we elke maand een toertocht toe die met regelmaat is ontleend aan het boek ‘Hollands water’. Wellicht doen wij je er – met het oog op de feestdagen - een plezier mee op dit boek (300 pagina’s puur vaarplezier) te wijzen als een geslaagd cadeau.

Je kunt het hier bestellen. 

© Pim van der Marel 2022

Historie

Gouda duikt voor het eerst op in een oorkonde van de Graaf van Holland uit 1143. Het belang van de plaats groeide toen in de 13e eeuw een verbinding tot stand kwam tussen de Gouwe en de Oude Rijn. Over de waterdriesprong waaraan Gouda lag kwam daardoor zelfs handel tussen Frankrijk en het Oostzeegebied langs. Voor Gouda was dit reden om de monding van de Hollandsche IJssel uit te breiden tot een haven. Dat het als gevolg daarvan een steeds belangrijker plaats werd, blijkt uit de stadsrechten die het in 1272 van Graaf Floris V kreeg. Het is dankzij de binnenvaart dat Gouda aan het eind van de middeleeuwen één van de vijf grootste steden van Holland is geworden. En daardoor ook één van de welvarendste steden. En dat kun je nog altijd goed zien!

Waterrechten

De Haven van Gouda is feitelijk een gegraven verbinding tussen de Hollandsche IJssel en de Gouwe. De beide oevers heetten sindsdien de Westhaven en Oosthaven. De welvaart van de stad was rechtstreeks aan deze haven te danken. De scheepvaart is eeuwenlang - tegen heffing van tol - gedwongen gebruik van de haven te maken. Wachttijden waren de kern van het verdienmodel . De gedwongen lange wachttijden zorgden ervoor dat de lokale nijverheid goed aan de passanten kon verdienen.  Later werd het zelfs verplicht enkele dagen aan de wal te blijven liggen. Het daaruit voortvloeiende voordeel voor de plaatselijke handel laat zich raden. Gedurende niet minder dan zo’n 300 jaar heeft Gouda zo van haar ligging en de uitoefening van deze ‘waterrechten’ kunnen profiteren.

Singels en havens

Het is jammer dat in Gouda veel stadsgrachten zijn gedempt. Maar de singels zijn er nog en ze zijn goed bevaarbaar. Het stadscentrum is omringd met de Turfsingel, Kattensingel, Blekerssingel en Fluwelensingel. De bruggen op de Turfsingel en de Kattensingel worden in het seizoen nagenoeg de gehele dag bediend. Als je niet te diep steekt kun je de binnenstad ‘in’ varen in de richting van de Haven. De eerste drie bruggen die kant op zijn beweegbare bruggen. Daarna volgt de Hoornbrug, een vaste brug met een doorvaarthoogte van 1m30. Maar dan ben je al bij de Goudse Visbanken en dus in het hart van de stad. Mocht je doorvaarthoogte ook de Hoornbrug toestaan, dan draai je met een bocht naar stuurboord de haven in. Je vaart daar door de openstaande deuren van de gerestaureerde Donkere sluis. Vanaf daar kun je dan de haven doorvaren tot aan het einde. De rijke patriciërswoningen op de voormalige havenkaden zijn nu overwegend tot prachtige kantoorgebouwen omgebouwd. Daar kun je op dit stuk uitgebreid van genieten. De kop van de haven is de plaats waar vroeger de Havensluis was. Die is afgedamd maar de sluisdeuren hangen er nog. Naast de sluis staat het witte Tolhuis. De heffing van tolgelden werd destijds vanuit dit gebouw geregeld. Een voorloper van het tolhuis stond hier al in 1389. Op zo'n strategische plek bij de ingang van de haven ontging de tollenaar natuurlijk niets….